Khi chuẩn bị có con, nhiều nam giới thường quan tâm đến thể lực và sức khỏe sinh lý nhưng chưa thực sự chú ý đến chất lượng tinh trùng. Trong khi đó, những tác động từ môi trường sống, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh hay căng thẳng kéo dài có thể làm gia tăng stress oxy hóa, ảnh hưởng đến màng tế bào, khả năng di động và DNA của tinh trùng. Đây cũng là lý do Coenzyme Q10 (CoQ10) được quan tâm trong các nghiên cứu về sức khỏe sinh sản nam giới nhờ vai trò chuyển hóa năng lượng và chống oxy hóa.
Stress oxy hóa có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng như thế nào?
Để duy trì hoạt động bình thường, tế bào tinh trùng cần một lượng năng lượng phù hợp và môi trường sinh học ổn định. Tuy nhiên, hoạt động chuyển hóa của tế bào cũng tạo ra các dạng oxy phản ứng (ROS).
Ở mức sinh lý, ROS tham gia một số quá trình cần thiết cho chức năng tinh trùng. Nhưng khi lượng ROS tăng quá mức, vượt quá khả năng kiểm soát của hệ thống chống oxy hóa, tình trạng stress oxy hóa (oxidative stress) có thể xuất hiện.
Tinh trùng đặc biệt nhạy cảm với stress oxy hóa do màng tế bào chứa nhiều axit béo không bão hòa, dễ bị tổn thương bởi phản ứng oxy hóa. Đồng thời, khả năng tự bảo vệ và sửa chữa tổn thương của tinh trùng trưởng thành tương đối hạn chế.
Theo tổng quan khoa học Mechanisms of oxidative stress-induced sperm dysfunction của Wang và cộng sự, công bố trên tạp chí Frontiers in Endocrinology năm 2025, stress oxy hóa có thể ảnh hưởng đến chức năng tinh trùng thông qua một số cơ chế chính:
- Tổn thương màng tế bào tinh trùng: ROS dư thừa có thể gây peroxy hóa lipid, ảnh hưởng đến cấu trúc và tính toàn vẹn của màng tinh trùng.
- Suy giảm khả năng vận động: Stress oxy hóa có thể ảnh hưởng đến hoạt động của ty thể và các cấu trúc tham gia vận động, từ đó tác động đến khả năng di chuyển của tinh trùng.
- Tổn thương DNA tinh trùng: Sự mất cân bằng oxy hóa kéo dài có thể làm gia tăng tổn thương vật chất di truyền, trong đó có hiện tượng phân mảnh DNA tinh trùng.
Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản nam giới. Đáng chú ý, stress oxy hóa có thể liên quan đến các yếu tố thường gặp như hút thuốc lá, thừa cân, béo phì, tiếp xúc với một số chất độc hại, tình trạng viêm nhiễm hoặc bệnh lý đường sinh dục.
CoQ10 tham gia bảo vệ tế bào và chuyển hóa năng lượng ở tinh trùng
Coenzyme Q10, còn gọi là CoQ10 là hợp chất có mặt tự nhiên trong nhiều tế bào của cơ thể, đặc biệt tại ty thể – nơi tham gia sản xuất phần lớn năng lượng phục vụ hoạt động tế bào.
Đối với tinh trùng, CoQ10 đóng vai trò quan trọng trong việc: tham gia chuyển hóa năng lượng và có hoạt tính chống oxy hóa.
CoQ10 tham gia quá trình sản xuất năng lượng tại ty thể
Để di chuyển đến gặp trứng, tinh trùng cần sự chuyển động liên tục của phần đuôi. Hoạt động này tiêu tốn năng lượng, vì vậy tinh trùng cần ATP – nguồn năng lượng giúp tế bào duy trì hoạt động.
Ty thể tập trung chủ yếu ở đoạn giữa của tinh trùng, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo ra năng lượng. Tại đây, CoQ10 tham gia chuỗi phản ứng giúp tế bào sản xuất ATP, góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng hỗ trợ tăng khả năng di động tiến tới của tinh trùng.
Đáng chú ý, một phân tích tổng hợp do Akhigbe và cộng sự, công bố trên tạp chí Frontiers in Pharmacology ngày 3/1/2025, đã tổng hợp dữ liệu từ 8 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên với 877 nam giới.
Kết quả ghi nhận nhóm được bổ sung CoQ10 có sự cải thiện có ý nghĩa thống kê ở một số thông số, bao gồm tổng số tinh trùng, độ di động tổng thể, độ di động tiến tới và tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường so với nhóm đối chứng.
CoQ10 có hoạt tính chống oxy hóa, liên quan đến bảo vệ tế bào tinh trùng
Ngoài vai trò tạo năng lượng, CoQ10 còn có khả năng chống oxy hóa, giúp hạn chế tác động của các gốc tự do lên tế bào tinh trùng. Đặc biệt, CoQ10 có thể góp phần bảo vệ màng tinh trùng – bộ phận dễ bị tổn thương khi stress oxy hóa tăng cao.
Tuy nhiên, CoQ10 không phải dưỡng chất chống oxy hóa duy nhất. Vitamin C, vitamin E, glutathione và selenium cũng có vai trò liên quan đến hệ thống bảo vệ tế bào của cơ thể. Vì vậy, nam giới cần chú ý bổ sung đa dạng dưỡng chất, kết hợp chế độ sinh hoạt lành mạnh thay vì chỉ tập trung vào một hoạt chất riêng lẻ.
Nam giới nên chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản trước khi có con
Sức khỏe sinh sản nam giới chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều yếu tố như dinh dưỡng, lối sống, tình trạng sức khỏe và môi trường sống. Chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm là cách để nam giới xây dựng nền tảng thể chất và dinh dưỡng phù hợp trước khi bước vào hành trình làm cha.
Chăm sóc sức khỏe từ chế độ ăn uống và lối sống
Một chế độ ăn đa dạng, cân đối là nền tảng quan trọng giúp cơ thể được cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động tế bào.
CoQ10 có mặt tự nhiên trong một số thực phẩm như thịt, cá và nội tạng động vật. Trong khi đó, L-Carnitine có nhiều trong thịt đỏ và các sản phẩm từ động vật; vitamin C có trong rau quả tươi; vitamin E hiện diện trong các loại hạt và dầu thực vật.
Việc kết hợp đa dạng thực phẩm giúp nam giới bổ sung nhiều nhóm vitamin, khoáng chất và hợp chất sinh học, thay vì phụ thuộc vào một nguồn dinh dưỡng riêng biệt.
Bên cạnh chế độ ăn, nam giới nên duy trì vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và tránh hút thuốc lá. Đây đều là những yếu tố cần được quan tâm khi xây dựng lối sống hỗ trợ sức khỏe sinh sản.
Cân nhắc bổ sung dưỡng chất phù hợp trong giai đoạn chuẩn bị có con
Mặc dù chế độ ăn uống là nền tảng, khẩu phần hằng ngày không phải lúc nào cũng được xây dựng cân đối, đặc biệt với những người thường xuyên ăn uống thất thường, thực phẩm kém đa dạng, cần cân nhắc bổ sung thêm dưỡng chất từ các viên uống.
Một trong những viên uống bổ tinh trùng được các anh em lựa chọn chính là Wellmen Conception của E&S Pharma. Sản phẩm được phát triển theo hướng bổ sung 19 dưỡng chất thiết yếu cho nam giới trong giai đoạn chuẩn bị sinh con.
Thay vì chỉ tập trung vào CoQ10, công thức Wellmen Conception kết hợp nhiều nhóm thành phần có vai trò sinh học bổ trợ cho nhau:
- Nhóm dưỡng chất liên quan đến chuyển hóa năng lượng và chức năng tế bào: Coenzyme Q10 10 mg, L-Carnitine fumarate 129 mg và L-Arginine HCl 500 mg. Trong đó, CoQ10 và L-Carnitine tham gia các quá trình chuyển hóa năng lượng, còn L-Arginine là tiền chất tham gia tổng hợp nitric oxide (NO).
- Nhóm dưỡng chất chống oxy hóa: Vitamin C 90 mg, vitamin E, lycopene, N-Acetyl-L-Cysteine (NAC), glutathione và selenium. Đây là những thành phần có vai trò liên quan đến hệ thống chống oxy hóa hoặc các quá trình duy trì cân bằng oxy hóa trong cơ thể.
- Nhóm vitamin và khoáng chất thiết yếu: Kẽm, folate (vitamin B9), vitamin B12 cùng các vi chất khác, tham gia quá trình tổng hợp DNA, chuyển hóa và duy trì hoạt động bình thường của tế bào.
Điểm đáng chú ý trong công thức Wellmen Conception là sự kết hợp các nhóm dưỡng chất có chức năng khác nhau, hướng đến việc bổ sung dinh dưỡng toàn diện hơn cho nam giới trong giai đoạn chuẩn bị sinh con nhằm cải thiện mật độ, tính di động và hình thái của tinh trùng.
CoQ10 cùng các dưỡng chất như L-Carnitine, vitamin C, vitamin E và kẽm có vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng, chống oxy hóa và duy trì chức năng bình thường của tinh trùng. Vì vậy, bên cạnh chế độ sinh hoạt lành mạnh, nam giới có thể chủ động bổ sung Wellmen Conception để chăm sóc sức khỏe sinh sản, chuẩn bị cho hành trình làm cha.
